wyszukiwanie zaawansowane

Motyw miłości do ojczyzny w literaturze



Motyw miłości do ojczyzny w literaturze

Miłość do ojczyzny ___
Miłość do ojczyzny – Głębokie przy¬wiązanie do kraju rodzinnego, gotowość poświęcenia się dla niego, patriotyzm.
Tyrtajos (Tyrteusz) „Rzecz to pięk¬na” – On pierwszy wezwał do obrony ojczyzny w imię miłości do niej i obo-wiązku obywatelskiego, a nie – jak Homer – w imię cnót rycerskich. We¬dług starożytnej legendy, gdy Spartanie w czasie drugiej wojny meseńskiej za¬biegali u Ateńczyków o pomoc wojs¬kową, ci posłuszni orzeczeniu wyroczni, posłali im kulawego nauczyciela, elegij-nego poetę, Tyrteusza, który tak skute¬cznie zagrzewał ich do walki, że nie¬przyjaciel został pokonany. Na całe wie¬ki określił on wzorzec śmierci bohaters¬kiej: rzecz to piękna zaprawdę, gdy krocząc w pierwszym szeregu, ginie człowiek odważny walcząc w obronie ojczyzny. Tych, którzy ojczyznę opusz¬czają w potrzebie, nazywał tchórzami i niegodnymi synami. Zalecał walkę do końca: niech każdy wytrwa w rozkroku stojąc, a obie nogi niech oprze o ziemię mocno i zęby zaciśnie. Od jego imienia
utworzono pojęcie tyrteizmu (poezji tyr-tejskiej).
„Pieśń o Rolandzie” – Walka z Sarace-nami w obronie wiary jest obowiązkiem średniowiecznego rycerza. Łączy się ona jednocześnie z obroną ziem swego seniora przed niewiernymi. Dlatego też Roland (wzór rycerza) umierając, pa¬mięta, żeby wspomnieć jeszcze słodką Francję, w obronie której oddał życie. W postaci Rolanda realizował się ideał wierności władcy, ojczyźnie i Bogu.
J. Kochanowski „Pieśni” (pieśń Y, ks. II „O spustoszeniu Podola”) – Nawią¬zując do najechania i splądrowania Po¬dola przez Turków w 1575 r., Kochano¬wski apeluje do uczuć patriotycznych szlachty, wzywa do opamiętania się póki jeszcze pora. Twierdzi: późno puk¬lerza przebici macają.
J. Kochanowski „Pieśni” (pieśń XII, ks. II „O cnocie”) – Prawdziwa cnota miłości ojczyzny odznacza się bezin-teresownością, nie boi się ludzkiej zawi¬ści i tylko taka jest przez Boga na¬gradzana, bowiem droga do nieba stoi otworem dla tych, co służą ojczyźnie.
J. Kochanowski „Pieśni” (pieśń XIX, ks. II „O dobrej sławie”) – Miłość ojczyzny nie sprowadza się tylko do gotowości do walki w jej obronie. Ku pożytku dobra spólnego można służyć, wykorzystując inne talenty, w które Bóg wyposażył człowieka, np. inteligencję, dowcip, dar pięknej wymowy, siłę mi꬜ni, nieugiętość charakteru.
J. Kochanowski „Odprawa posłów greckich” – Mitologiczny kostium zo¬stał tu wykorzystany do przedstawienia sytuacji Polski. Kochanowskiego napa¬wa lękiem prywata obywateli (Aleksan-der-Parys), przekupstwo (Iketaon), nie¬udolność i chwiejność władcy (Priam). Jak groźne ostrzeżenie grzmią słowa posła Ulissesa: O nierządne królestwo i zginienie bliskie, gdzie ani prawa ważą, ani sprawiedliwość ma miejsca, wszytko złotem kupić trzeba.
W. Potocki „Pospolite ruszenie” -
patrz: naprawa państwa.
W. Potocki „Transakcja wojny chocim-skiej” – Jest to opowieść o przygotowa¬niach do bitwy z wojskami turecko–tatarskimi pod Chocimiem w 1621 r. i o samej bitwie. Odwołania do szczyt¬nej i chwalebnej tradycji sarmackiej służą obudzeniu w Polakach ducha wal¬ki. Hetman Chodkiewicz w swojej prze¬mowie świadomie prezentuje Tatarów jako niegroźnych przeciwników (mało co tam wojennych – dziady, kupce, Żydy). Odwołuje się do sarmackiego obowiązku obrony wiary, kobiet i dzieci oraz ojczyzny jako upersonifikowanej matki (matka utrapiona pod wasze się z tym wszystkim dziś kryje ramiona). W opisie bitwy widać, że płomienne słowa hetmana odniosły skutek: Polak rany zadaje, Turczyn tylko dzwoni (…), nasz gdzie tnie, tam rana; gdzie pchnie, dziura w ciele.
I. Krasicki „Hymn do miłości ojczyz¬ny” – Ze względu na swoją treść i ładu¬nek emocji utwór stał się hymnem Kor¬pusu Kadetów. Miłość do ojczyzny jest tu podniesiona do rangi najwyższej cno¬ty. Prawdziwy patriota powinien być gotów na każde poświęcenie: byle cię można wspomóc, byle wspierać, nie żal żyć w nędzy, nie żal i umierać.
J.U. Niemcewicz „Powrót posła” -
Ugrupowanie patriotyczne reprezentuje w utworze rodzina Podkomorzego, któ¬ry uważa, że dom zawsze powinien ustępować krajowi, dlatego też Podko¬morzy tak pokierował życiem synów, aby mogli oni służyć ojczyźnie. Jest on też za wprowadzeniem reform służą¬cych wzmocnieniu państwa i dobru oj¬czyzny.
F. Karpiński „Żale Sarmaty nad gro¬bem Zygmunta Augusta” – Utwór, napisany po trzecim rozbiorze, wyraża rozpacz i ból po stracie ojczyzny: oj¬czyzno moja, na końcuś upadla! Zamoż¬na kiedyś i w sławę, i w silę! Podmiot liryczny w prosty, niewyszukany sposób określa swoje uczucia, którymi są: rezy¬gnacja, smutek i przeświadczenie o bra¬ku jakiejkolwiek nadziei: składam nie¬zdatną w tej dobie szablę, wesolość, nadzieję i tę lutnię biedną.
J. Wybicki „Pieśń Legionów Polskich we Włoszech” – Utwór, choć napisany także po trzecim rozbiorze, prezentuje zupełnie inne uczucia. Co prawda nie ma już państwa, ale ojczyzna istnieje w sercach Polaków (jeszcze Polska nie umarla, póki my żyjemy). Utwór wyraża wiarę w możliwość odzyskania utraco¬nej ojczyzny (co nam obca moc wydar¬ta, szablą odbijemy), przykład tego jak zwyciężać, należy brać z takich wiel¬kich postaci, jak Napoleon, Kościuszko, Czarniecki.
A. Mickiewicz „Grażyna” – Średnio¬wiecze posłużyło autorowi za pretekst do pokazania ofiary złożonej na rzecz ojczyzny. Żona księcia litewskiego, Li-tawora, sprzeniewierzając się zasadzie posłuszeństwa małżeńskiego, postana¬wia stanąć do walki z Krzyżakami. Potajemnie przywdziewa zbroję męża, który przestał wierzyć w możliwość zwycięstwa. Ona walczy do końca. Na ołtarzu miłości ojczyzny składa życie.
A. Mickiewicz „Konrad Wallenrod”
- Tytułowy bohater, zgodnie z zasadą Machiavellego, za każdą cenę będzie ratował ojczyznę. Poświęci dla niej swój rycerski honor, spokój i zbawienie duszy, własne szczęście na ziemi z ukocha¬ną kobietą. Ponieważ nie może walczyć z wrogiem otwarcie, jedyną drogą pozo¬staje podstęp i do niego ucieka się Walter Alf (jedyna broń niewolników -podstępy). Pod średniowiecznym kos¬tiumem kryła się rada skierowana do współczesnych Mickiewiczowi, jak wal¬czyć z wrogiem stokroć silniejszym, gdy jedynym celem jest ocalenie ojczyzny.
A. Mickiewicz „Sonety krymskie” -
W cyklu osiemnastu utworów miłość do ojczyzny wyraża się tęsknotą za nią. Jest to uczucie, które nigdy nie opuszcza pielgrzyma odwiedzającego różne miej¬sca na Krymie. Niezależnie od tego, czy są to stepy, podróż statkiem, wędrówka nad przepaścią, kontemplacja ruin hare¬mu, czy bogactwo wrażeń nabajdarskiej równinie, zawsze i wszędzie w tej krai¬nie dostatków i krasy myśl wędrowca powraca do Litwy, którą opuścił, a pa¬mięć znanych mu i bliskich miejsc nie pozwala w pełni cieszyć się wręcz baro¬kowo bogatymi pejzażami. Dopiero właśnie tu pielgrzym w pełni mógł zrozumieć swoją samotność wobec lu¬dzi i Boga.
A. Mickiewicz „Reduta Ordona” -Po¬stać porucznika Ordona jest tu wzorem walki do końca i poświęcenia życia dla ojczyzny, gdy nic już więcej zrobić nie można. W utworze Mickiewicza w sytu¬acji przeważającej przewagi wojsk ro¬syjskich (lawa błota, morze), reduta dowodzona przez Ordona nie może się utrzymać, toteż porucznik podejmuje decyzję wysadzenia prochowni, w któ¬rej sam ginie. Poeta dodaje komentarz: bo dzieło zniszczenia w dobrej sprawie jest święte jak dzieło tworzenia. W rze-czywistości Ordon nie zginął, ale kanon poezji tyrtejskiej dopuszczał tego rodza¬ju nieścisłości.
A. Mickiewicz „Śmierć pułkownika”
- patrz: rycerz.
A. Mickiewicz „Dziady” cz. III – 1)
Wątek martyrologii sprowadza się do ukazania cierpień młodych polskich spi¬skowców (Zana, Frejenda, Suzina, So-bolewskiego), przeciwko którym toczy się tajny proces i zapadają wyroki ska¬zujące na zsyłkę w głąb Rosji. Kontra-stowe pokazanie postaci, tzn. ofiary (niewinne dzieci) i ich oprawcy, służy podkreśleniu poświęcenia. 2) Miłością do ojczyzny kieruje się też Konrad, gdy buntowniczo wyzywa Boga na pojedy¬nek, zarzucając mu obojętność wobec cierpień rodaków. Konrad twierdzi: chcę ją (ojczyznę) dźwignąć, uszczꜬliwić, chcę nią cały świat zadziwić.
A. Mickiewicz „Pan Tadeusz” – Utwór pisany na obczyźnie (paryskim bruku) był wyrazem tęsknoty, czego świadect¬wem są pierwsze wersy Inwokacji (ten tylko się dowie, kto cię stracił). Sop-licowo pokazane zostało jako centrum polszczyzny, gdzie się człowiek napije, nadysze Ojczyzny. Mickiewicz zwraca uwagę na ocalającą i scalającą siłę tra-dycji, która jest gwarancją przetrwania. W imię miłości ojczyzny Polacy po¬winni być zdolni do zgody i rezygnacji z egoistycznych celów.
A. Mickiewicz „Księgi pielgrzymstwa polskiego” – Na kształt przypowieści biblijnej skomponowana tu została his-toria leżącej na łożu śmierci kobiety, do której zrozpaczony syn wzywa lekarzy, a ci kłócą się nad chorą na temat metod leczenia. W interpretacji przykładu Mi¬ckiewicz pisze: ci wszyscy są lekarzami, nie synami i nie kochają matki Ojczyzny.
J. Słowacki „Hymn” (Bogurodzico! Dziewico!) – Nawiązanie do średnio¬wiecznej pieśni pt. „Bogurodzica” służy do umieszczenia walczących powstańców w tradycji rycerskiej. Z utworu emanuje wiara w zwycięstwo: wolności błyszczy zorza, wolności bije dzwon. Utwór powstał zaraz po wybuchu po¬wstania listopadowego, wiec był zachę¬tą do walki, która miała doprowadzić do pokonania dwugłowego orła (będziem żyć we własnej ziemi i we własnych spać mogiłach).
J. Słowacki „Kulik” – Wiersz jest we¬zwaniem do powszechnego udziału w powstaniu. Metaforycznie został po¬kazany kulik Polaka, w którym do zbroj¬nej w pałasze grupy dołączają wszyscy napotkani po drodze we dworach (pan młody, syn w żałobie, oderwani od karcianego stolika szlachcice, przebie¬rańcy z balu kostiumowego). Dynami¬czne tempo wiersza (tętent kopyt końs¬kich) napawa optymizmem, skumulo¬wana energia biorących udział w naro¬dowym kuliku daje nadzieję zwycięst¬wa.
J. Słowacki „Sowiński w okopach Wo¬li” – Sytuacja liryczna to rozbite polskie bataliony, potrzaskane armaty, wszystko stracone. Oparty o ołtarz w kościółku na Woli broni się samotnie generał Sowiń¬ski (starzec o drewnianej nodze). Do rosyjskich adiutantów, którzy przyszli z propozycją poddania się, mówi: choć¬by nie było na świecie jednego już nawet Polaka to ja jeszcze zginąć muszę za miłą ojczyznę moją.
J. Słowacki „Kordian” – To Kordian jest tym Winkelriedem, który chce po¬święcić się dla ojczyzny. Podczas spot¬kania w podziemiach katedry ze spis¬kowcami bohater przekonuje się, że prawie wszyscy są przeciwko zabiciu cara. Prezes i ksiądz każą czekać, pod¬czas gdy Kordian jedyny ratunek dla ciemiężonej ojczyzny widzi w zgładze¬niu cara. Sam postanawia dokonać tego dzieła, wierząc że potem kraj nasz wol¬ny! Potem jasność dniowa! Polska się granicami ku morzom rozstrzela i po burzliwej nocy oddycha i żyje. J. Słowacki – „Hymn” (Smutno mi, Boże) – Refrenem są powtarzające się w wierszu słowa: smutno mi, Boże, które określają nastrój utworu. Jest on spowo¬dowany oddaleniem od kraju, świado¬mością niemożności powrotu (wiem, że mój okręt nie do kraju płynie, płynąc po świecie). J. Przyboś nazwał wymowę utworu religią smutku, bo myśl o prze¬mijaniu (nowi gdzieś ludzie w sto lat będą po mnie patrzący – marli) nakłada się na bolesną świadomość pielgrzymo¬wania, której nawet Bóg przez piękno zachodu słońca osłodzić nie jest w sta¬nie.
J. Słowacki „Grób Agamemnona” -Tu miłość ojczyzny ma inny charakter: polega na mówieniu Polakom bolesnych prawd (np. pawiem narodów byłaś i pa¬pugą, a teraz jesteś służebnicą cudzą; póki ty duszę anielską będziesz więziła w czerepie rubasznym, poty kat będzie rąbał twe cielsko; jestem z kraju smut¬nego ilotów (…), gdzie zawsze po dniach nieszczęśliwych zostaje smutne pół-ry-cerzy żywych) po to, aby przestali żyć mitami i zestawiając siebie z tragiczną, ale piękną historią Grecji, zrozumieli swoje błędy i nie powtórzyli ich.
C.K. Norwid „Moja piosnka (I) -
Utwór napisany w Nowym Jorku daje wyraz ogromnej tęsknocie do kraju (do kraju tego, gdzie winą jest dużą po-psować gniazdo na gruszy bocianie (…) tęskno mi Panie). Kraj rodzinny jawi się w wierszu jako miejsce swojskie, dobrze znane, niezmienne, bo obowiązują tu od wieków te same zwyczaje (pilnie strze¬żone bocianie gniazda) i głęboko zako¬rzeniona w tradycji narodu wiara (sza¬cunek dla chleba).
B. Prus „Lalka” – 1) Patriotyzm Wo-kulskiego jest skomplikowany. Gdy była tego potrzeba – wziął udział w po¬wstaniu styczniowym, bo w tamtym czasie wierzono, że jest to jedyna droga do odzyskania niepodległości. Za ten czyn odpokutował (nie jest to jedno¬znaczne, bo stamtąd wrócił do kraju prawie uczonym) na Syberii. Do tego momentu biografia bohatera realizuje wzorzec narodowo-martyrologiczny. Po latach zrozumiał jednak, że podstawą narodowego bytu, gwarancją jego trwa¬nia są solidne podstawy gospodarcze i takie stara się budować. Chce prowa¬dzić działalność gospodarczą wielkiego formatu, chce pomóc krajowi dźwignąć się przez pracę, bo uwolnił się od mitu narodowego i wie, że szansą dla War¬szawy nie jest bycie szańcem, na który Bóg ciska kamienie, ale nowoczesnym miastem, gdzie znajdą dla siebie miejsce i zajęcie dobrzy kupcy i chcący dla kraju pracować naukowcy. 2) Zupełnie in¬nego formatu jest patriotyzm Rzeckie-go, który wychowany w kulcie Napoleo¬na, ma za sobą burzliwą przeszłość Wiosny Ludów i nadal trwa w tym narodowym micie walki. Marzy mu się konflikt między Rosją a koalicją niemie-cko-austriacką, w którym Polacy będą mogli „wygrać” swoje sprawy. Jego szlachetne, romantyczne marzycielstwo sprowadza się do gorącej wiary w szcz꬜liwą gwiazdę Napoleona.
E. Orzeszkowa „Nad Niemnem” – 1)
W wielkim skupieniu i jakby „ściszo¬nym głosem” mówi się w powieści o czasie powstania i tych, którzy wzięli w nim udział. Wielką czcią otaczana jest mogiła powstańcza (patrz: retrospekc-ja). 2) Jednak dla Benedykta Korczyńs-kiego patriotyzm ma konkretny wymiar codziennej pracy, dbania o dom, troski, skąd wziąć pieniądze, aby zapłacić kontrybucje, bo dwór przejdzie w ręce Rosjan. To także jego stanowcze „nie” powiedziane bratu Dominikowi na pro¬pozycję wygodnego życia w Rosji.
E. Orzeszkowa „Gloria victis” – Po¬wstańcy zostali tu uwzniośleni. Ich nie mająca szans na zwycięstwo walka z przeważającą liczbą Rosjan przypomi¬na romantyczne kreacje bohaterów („Reduta Ordona”, „Sowiński w oko¬pach Woli”). Śmierć Tarłowskiego ma znamiona śmierci męczeńskiej. Ofiara ich życia nie była daremna (tytuł utworu oznacza chwała zwyciężonym), jest ona ziarnem, stanowi zaczyn przyszłej chwały narodu.
H. Sienkiewicz „Potop” – Sensem całej „Trylogii” są słowa kończące „Pana Wołodyjowskiego”: ku pokrzepieniu serc. Należało pokoleniu przytłoczone¬mu klęską powstania, represjami, zrezy¬gnowanemu, któremu nakazywano: „re¬alizm polityczny” i przyziemną pracę organiczną – dać wiarę i nadzieję. Toteż „Trylogia” kreuje postacie takich boha¬terów, jak Jarema Wiśniowiecki, Skrze-tuski, Podbipięta, Wołodyjowski, Czar-niecki, Kmicic. Tworzą oni wzorzec patriotycznych zachowań: gdy ojczyzna w potrzebie, wszystko należy jej po¬święcić, łącznie z życiem (wręcz mę-czeńska śmierć Longinusa Podbipięty, przypominająca rozwiązanie z „Reduty Ordona” śmierć Wołodyjowskiego w Kamieńcu). W „Potopie” oprócz zdrajców ojczyzny, są także i ci, którzy jej nie opuszczą (Wołodyjowski, Sapie¬ha), a ci którzy zbłądzą (Kmicic), zro¬zumieją swoją omyłkę i zechcą ją Rze¬czypospolitej wynagrodzić. W „Poto¬pie” nadzieją jest wspólne działanie narodu, pojawienie się męża opatrznoś-ciowego, który nie z soli ani z roli wyrósł, ale z tego, co go boli (Czarnie-cki) oraz przeświadczenie, że przychylność boska nas nie opuści nigdy (obrona Jasnej Góry).
H. Sienkiewicz „Krzyżacy” – Powieść ta pełniła podobną co Trylogia funkcję, prezentując postacie szlachetnych boha-terów, nieustraszonych rycerzy, pogrom¬ców wroga. Taki jest Jurand ze Spycho-wa, który wydaje Krzyżakom walkę na śmierć i życie, rozważny, acz nieustęp¬liwy Macko i porywczy Zbyszko, dla którego pragnienie odzyskania Danuśki łączy się z chęcią gromienia Krzyża¬ków. Kończąca powieść zwycięska bit¬wa pod Grunwaldem daje nadzieję, po¬kazuje, do jakiej mobilizacji sił, współ¬działania i do jakich ofiar zdolny jest naród w sytuacji zagrożenia swego bytu.
M. Konopnicka „Rota” – Słowa utwo¬ru brzmią jak narodowa przysięga: Nie rzucim ziemi, skąd nasz ród, nie damy pogrześć mowy. Nie rezygnacja, ale wola walki i wiara w zwycięstwo zdomi¬nowały nastrój wiersza (odzyska ziemię dziadów wnuk). Krzepiącą moc ma świadomość tradycji (królewski szczep Piastowy) i pamięć wcześniejszych zwycięstw oraz wiara w to, że najtrud¬niejsze nawet dzieło z Bogiem prowa¬dzone – będzie zwycięskie.
S. Żeromski – „Syzyfowe prace” – Po
słynnej lekcji języka polskiego, na któ¬rej Zygier recytował „Redutę Ordona”, w wielu uczniach klerykowskiego gim-nazjum obudziły się uczucia patriotycz¬ne. Marcin przeżył wstrząs, przypo¬mniał sobie opowieść strzelca Nogi o powstańcach, zrozumiał, że szedł złą drogą. Przeciwstawiając się systematy¬cznej akcji rusyfikacji, młodzież spoty¬kała się na górce u Gontali, gdzie czyta¬no m.in. utwory polskich romantyków, żywo dyskutowano. W jednym ze swo¬ich znaczeń tytuł powieści nawiązuje do codziennie na nowo podejmowanych wysiłków uczniów, by nie dać się rusyfi-katorom, ponieważ właśnie w odmowie oglądania rosyjskich spektakli, protes¬towaniu przeciwko fałszowaniu polskiej historii, posługiwaniu się wbrew zaka¬zowi językiem polskim młodzież wi¬działa swój obowiązek wobec ojczyzny.
S. Żeromski „Echa leśne” – Janek Rozłucki w momencie wybuchu po¬wstania opuścił szeregi armii rosyjskiej, kierując się obowiązkiem wobec ojczy¬zny. Walczył w oddziałach powstań¬czych, mając świadomość, że jako żoł¬nierz carski złamał przysięgę i że czeka go za to najsurowsza kara. Tak też się stało. Został skazany na śmierć. Tuż przed egzekucją zachowywał się god¬nie, nie bał się śmierci, odpowiadał hardo, nie pozwolił sobie zawiązać oczu. To było jego moralne zwycięstwo.
S. Żeromskł „Wierna rzeka” – Ranny w powstaniu Józef Odrowąż, uciekając przed Rosjanami i rozjuszoną bandą chłopów, znalazł schronienie w dworku u Salomei Brynickiej. Ojciec dziewczy¬ny także walczył w oddziałach powstań¬czych z daleka od domu, toteż Salomea, wychowana w atmosferze patriotycznej, w pierwszym odruchu pomocy rannemu powstańcowi i decyzji ukrycia go w dworku kierowała się uczuciami pat¬riotycznymi. Miłość przyszła później. Rzeka jest stale obecna w powieści i bardzo sprzyja powstańcom: obmywa ich rany, w swych nurtach kryje tajne dokumenty (Olbromski przed śmiercią wrzuca teczkę, by nie dostała się w ręce Rosjan).
J. Kasprowicz „Rzadko na moich wa¬rgach” – Od przedstawienia zachowań pseudopatriotycznych poeta przechodzi do zdefiniowania, czym jest dla niego miłość ojczyzny. Nie są patriotami ci, którzy starają się jak najgłośniej zapewniać o swojej miłości do ojczyzny, wszystkie ich słowa i czyny są obliczone na wywołanie efektu: widziałem, jak między ludźmi ten się urządza najtaniej, jak poklask zdobywa i rentę, kto krzyczy, ze żyje dla Niej. Miłość kraju ojczystego polega na umiejętności dostrzeżenia piękna pól i krwawnikiem zarosłych brzegów oraz ludzi zamieszkujących te ziemie, wraz z ich radościami i smut¬kami, jak i całego bogatego i skom¬plikowanego piękna historii.
S. Żeromski „Przedwiośnie” – Opo¬wieść Seweryna Baryki o szklanych domach jest po prostu snem o Polsce. Ojciec Cezarego tylko po to wrócił do Baku, by zabrać rodzinę do kraju ojczys¬tego, gdy ten odzyskał wolność. Poko¬nując tysiące trudności, Seweryn kon¬sekwentnie wiózł syna do Polski. Po drodze opowiadał mu baśń o szklanych domach, w której nie było nędzy, brudu, chorób i niesprawiedliwości. Wcześniej tak bardzo do Polski tęskniła matka Cezarego, która ciągle we wspomnie¬niach wracała do łąk i stawów oraz mokradeł pod Siedlcami jako najpięk-niejszych miejsc na świecie.
W. Broniewski „Bagnet na broń” -
Wiersz jest wezwaniem do obrony oj¬czyzny, która została nazwana wspól¬nym domem: kiedy przyjdą podpalić dom, ten, w którym mieszkasz – Polskę. Mimo różnic światopoglądowych, w momencie zagrożenia kraju do jego obrony zobowiązani są wszyscy: za tę dloń podniesioną nad Polską – kula w leb! Wiersz powstał w kwietniu 1939 r., gdy zagrożenie ojczyzny było już bardzo realne.
W. Broniewski „Co mi tam troski”
- Liryczna wypowiedź, utrzymana w zupełnie innym tonie niż „Żołnierz polski”. Tu brak rezygnacji, jest wola
walki i wiara w zwycięstwo, które musi kiedyś przyjść, nawet jeśli droga do niego daleka: potrzebne mi mocne buty, Żeby w nich dojść do Warszawy. Wspo¬mnienia ojczyzny i rodzinnego domu są czynnikiem mobilizującym, dodają sił w walce: chcę ucałować tę ziemię, którąm ukochał dzieckiem.
W. Broniewski „Mazowsze” – Poemat poświęcony mazowieckiej ziemi i Wiś¬le, których piękno jest nieprzemijające. Pojawiają się w utworze obrazy z cza¬sów dzieciństwa poety: siedzieliśmy przy lampie naftowej: mama, siostra i ja, wspomnienia zdruzgotanej w czasie wojny stolicy: Warszawa, strzaskana kolumna oraz widok dźwigającego się z ruin miasta: spoza rusztowań nie widać miasta, rosną gmachy, fabryki, domy. Sensem wiersza jest myśl, że piękno jest niezniszczalne (deptała je stopa żołnie-rza – daremnie), bo tak naprawdę jest ono w człowieku.
J. Przyboś „Póki my żyjemy” – Na¬wiązanie do hymnu narodowego sytuuje wiersz w nurcie poezji patriotycznej. Poeta, podobnie jak Tyrteusz, dzieli rodaków na unoszących za granicę gło¬wy i tych, którzy zostali pozbawieni broni, rozbici, zdruzgotani, ale pragną walczyć (błagam o karabin jak skaza¬niec o łaskę). Ogromowi zniszczeń (nie¬bo wali się z trzaskiem) nie odpowiada upadek ducha (z jeszcze żywych ostat¬niego tchu odtworzyłbym nasz hymn narodowy).
K.I. Gałczyński „Pieśń o żołnierzach z Westerplatte” – Wiersz jest gloryfi¬kacją bohaterstwa i poświęcenia obroń¬ców Westerplatte, którzy zgodnie z tyr-tejskim kanonem śmierci nie wahali się złożyć dla ojczyzny ofiary z własnego życia (to nic, że tak bolały rany). Zostali za to nagrodzeni podobnie jak wzorowy rycerz średniowiecza, Roland – prosto do nieba czwórkami szli żołnierze z Wes¬terplatte.
K.K. Baczyński „Z głową na karabi¬nie”-Arkadyjski okres dzieciństwa jest czasem bezpowrotnie minionym. Rze-czywistość podmiotu lirycznego to noc i śmierć (drżąc i grając krąg się zacis¬ka). Poeta-żołnierz, którego postawę życiową kształtowały utwory polskich romantyków i dla którego wojna była czasem udowodniania jedności słowa i czynu, katastroficznie wyznaje: umrzeć przyjdzie, gdy się kochało wiel¬kie sprawy głupią miłością.
K.K. Baczyński „Elegia o chłopcu polskim” – Opowieść o małym żoł¬nierzu jest jednocześnie historią o miło¬ści ziemi ojczystej, w której obronie należy walczyć: zanim padłeś, jeszcze ziemię przeżegnałeś ręką. O małych bohaterach traktuje także wiersz pt. „Z lasu” – żołnierze smukli, twarzyczki jas¬ne, którzy wzięli na siebie ciężar obo¬wiązku, wielokrotnie przekraczający ich chłopięcą kruchość: o, moi chłopcy, jakże wam światy odkupić jedną rozdar¬tą duszą?
K. Wierzyński „Ktokolwiek jesteś bez ojczyzny” – Wyznanie człowieka po¬zbawionego i domu, i ojczyzny (bez¬domnego w podwójnym sensie). Stan ten poeta nazywa ugomą pustką jałowi-zny. Jak sen powracają nostalgiczne obrazy pól, ściernisk i brzóz, napawają¬ce tułacza smutkiem i cierpieniem, bo nie ma ziemi wybieranej, jest tylko zie¬mia przeznaczona, ze wszystkich bo¬gactw – cztery ściany, z całego świata – tamta strona.
J. Tuwim „Kwiaty polskie” – Poemat, pisany na obczyźnie, jest modlitwą o Pol¬skę (otwórz nam Polskę, jak piorunem otwierasz niebo zachmurzone). Kolejne obrazy poetyckie są przypominaniem dzieciństwa (wspomnień dzwon dzwo¬ni), które upłynęło jak sen szczęśliwy (pachnący w ogrodzie bez, brzozy nad strumykiem, szepty jabłoni), młodości i pierwszych uczuć, zapamiętanych lek¬tur (Staff). Ta utracona, „mała ojczyz¬na”, to Łódź – rodzinne miasto Tuwima. Utwór jest modlitwą o Polskę wolną, ale i sprawiedliwą, rządzoną przez mądrych ludzi: niech prawo zawsze prawo zna¬czy, a sprawiedliwość – sprawiedliwość.
R. Bratny „Kolumbowie. Rocznik dwudziesty” – Dla bohaterów utworu, którzy należą do jednego pokolenia (pó-źniej nazwanego od tytułu powieści – „Kolumbami”), okupacja jest czasem walki z wrogiem. Największe jednak przykłady męstwa i poświęcenia dali w powstaniu warszawskim, które było dla nich okrutną lekcją historii. Kolum¬bowie nie zastanawiali się, o jaką Polskę walczą, dla nich wróg był jeden. Dlatego też z goryczą i rozżaleniem zrozumieli pod koniec powstania, że byli pionkami w grze politycznej. Wielu z nich nie wróciło po wojnie do Polski, z którą się nie identyfikowali (Jagiełło, Robert, Kulawy), jednak Kolumb ciągle czekał na list od przyjaciela, który byłby dla niego dostateczną motywacją do po¬wrotu do kraju, za którym tęsknił.
M. Hemar „Moja ojczyzna” – Piękne i wzruszające, choć nieco staroświeckie (tytuł tomiku poetyckiego brzmi „Wier-sze staroświeckie”) wyznanie miłości do rodzinnego kraju. Na uczucie to składają się doświadczenia dzieciństwa (pocałunek matczyny, kołysanka), zapa¬miętane krajobrazy (woda w niej szem¬rze i szumi las i pachną polne kwiatki) oraz mowa ojczysta.
J. Twardowski „Znów najpiękniejszy w Polsce jest lipiec nad wodą” – Na
tomik wierszy składają się utwory poka¬zujące urok miejsc, np. „Na wsi”, „O kościołach”, „Komańcza”, przyrody oj-czystej, np. „Mrówko ważko biedron¬ko”, „Pamiątka z tej ziemi” i zaduma nad historią ojczystą, np. „Stare foto¬grafie”, „O spacerze po cmentarzu wojs¬kowym”, „Powązki”.
* „Żadne miejsce nie powinno być milsze dla ciebie od ojczyzny”. (Ceceron)
* „Nie urodziliśmy się dla siebie, lecz dla naszej ojczyzny”. (Platon)
* „Kto ojczyźnie swej służy, sam sobie służy”. (P. Skarga)
* „Słodko i zaszczytnie jest umrzeć za ojczyznę”. (Horacy)
* „Ojczyzny nie zabiera się ze sobą na podeszwach butów”.
(Słowa Dantona przed aresztowaniem)
* „Patriotyzm jest rodzajem religii, jest jajkiem, z którego wylęgają się wojny”. (H. R. A. Guy de Maupassant)
* „A jeśli komu droga otwarta do nieba, tym co służą ojczyźnie”. (J. Kochanowski)
* „Ja i ojczyzna to jedno”. (A. Mickiewicz)
* „Nie masz równego na ziemi, oprócz wyrazu – ojczyzna”.
(A. Mickiewicz)
* „Szczęścia w domu nie znalazł, bo go nie było w ojczyźnie”.
(A. Mickiewicz)
* „Ojczyzna jest to wielki zbiorowy obowiązek”. (C. K. Norwid)
* „Nie pytajmy, co może dla nas zrobić ojczyzna. Pytajmy, co my możemy dla niej uczynić”. (J. F. Kennedy, prezydent USA)
* Im bardziej cierpisz dla ojczyzny, tym więcej ją kochasz, (przysłowie czeskie)
* „Ojcowie: «Termopile!» Synowie: «Za ile?»” (S. 1. Lec)
* „Czy aby jestem patriotą? Zależy, kto pyta o to”. (S. ). Lec)

Motyw Miłości Do Ojczyzny W Literaturze
Motyw Miłości Do Ojczyzny W Literaturze
Motyw Miłości Do Ojczyzny W Literaturze

Motyw Miłości Do Ojczyzny W Literaturze

  • Data: Grudzień 15, 2012
  • Komentarzy: 0
  • Skomentuj

KOMENTARZE

Brak komentarzy

NAPISZ KOMENTARZ

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


4 + cztery =